Umowa leasingu to rozwiązanie, które jest coraz częściej wykorzystywane w biznesie. Pozwala ona bowiem przedsiębiorcom na korzystanie z rzeczy (np. samochodu, maszyny, sprzętu) bez konieczności jej zakupu. Zasady funkcjonowania tego kontraktu uregulowano w Kodeksie cywilnym (KC), szczególnie w art. 709¹–709¹⁸.

Istota umowy leasingu

Przez umowę leasingu finansujący (leasingodawca) zobowiązuje się nabyć rzecz, a następnie oddać ją korzystającemu (leasingobiorcy) do używania lub pobierania pożytków przez określony czas. Korzystający zobowiązuje się płacić finansującemu wynagrodzenie pieniężne – co najmniej równe cenie lub wynagrodzeniu zapłaconemu przez finansującego za nabycie rzeczy (art. 709¹ KC).

Forma umowy leasingu

Zgodnie z art. 709² KC umowa leasingu wymaga zachowania formy dokumentowej. Oznacza to, że wystarczy złożenie oświadczeń w formie dokumentu (np. e-mail, SMS). Rozwiązanie to pozwala ograniczyć formalności i dostosować kontrakt do potrzeb biznesu.

Wydanie rzeczy i obowiązki stron (art. 709³–709⁴ KC)

Finansujący wydaje rzecz w stanie, w jakim ją otrzymał od zbywcy, oraz przekazuje odpowiednie dokumenty, np. gwarancje czy instrukcje (art. 709⁴ § 1-3 KC). Ponadto nie ponosi on odpowiedzialności za jej przydatność do umówionego użytku, jeśli wady nie powstały z jego winy.

Z kolei korzystający zobowiązany jest utrzymywać rzecz w należytym stanie, dokonywać jej konserwacji, niezbędnych napraw oraz ponosić ciężary związane z posiadaniem albo użytkowaniem rzeczy (art. 709⁷ § 1-2 KC).

Korzystanie z rzeczy i dokonywanie zmian

Leasingobiorca powinien używać rzeczy zgodnie z umową, jej właściwościami i przeznaczeniem (art. 709⁹ KC). Wszelkie zmiany (np. modyfikacje techniczne, montaż dodatkowych części) wymagają zgody leasingodawcy, chyba że są to działania wynikające bezpośrednio z przeznaczenia rzeczy (art. 709¹⁰ KC).

Oddanie rzeczy osobie trzeciej

Leasingobiorca nie może oddać rzeczy do używania innym osobom bez zgody finansującego. Naruszenie tej zasady grozi natychmiastowym wypowiedzeniem umowy przez leasingodawcę (art. 709¹² KC).

Raty leasingowe – zapłata i skutki zwłoki (art. 709¹³ KC)

Korzystający musi płacić raty w umówionych terminach (art. 709¹³ § 1 KC). W przypadku zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty finansujący wyznacza dodatkowy termin z zagrożeniem wypowiedzenia umowy (art. 709¹³ § 2 KC).

Wady rzeczy i reklamacje

Finansujący nie odpowiada za wady rzeczy, chyba że powstały z jego winy (art. 709⁸ § 1 KC). Korzystający przejmuje uprawnienia reklamacyjne wobec zbywcy rzeczy – może żądać (od leasingodawcy) odstąpienia od umowy ze zbywcą, jeśli wada uniemożliwia używanie rzeczy
(art. 709⁸ § 4 KC). W razie odstąpienia od umowy ze zbywcą wskutek wad rzeczy – umowa leasingu wygasa (art. 709⁸ § 5 KC).

Utrata rzeczy przez korzystającego (art. 709⁵ KC)

Zgodnie z art. 709⁵ § 1 KC w przypadku utraty rzeczy z przyczyn niezależnych od leasingodawcy (np. kradzież, zniszczenie) umowa leasingu wygasa. Leasingodawca może żądać natychmiastowej zapłaty niezapłaconych rat, pomniejszając je o uzyskane korzyści np. z ubezpieczenia (art. 709⁵ § 3 KC).

Zbycie rzeczy przez finansującego

W myśl art. 709¹⁴ § 1 KC po zbyciu rzeczy przez leasingodawcę nabywca wstępuje w stosunek leasingu na miejsce finansującego. Co jednak ważne, finansujący powinien niezwłocznie zawiadomić korzystającego o zbyciu rzeczy (art. 709¹⁴ § 1 KC).

Przeniesienie własności rzeczy na korzystającego

Jeżeli leasingodawca zobowiązał się przenieść własność rzeczy na leasingobiorcę po zakończeniu okresu leasingu i bez dodatkowego świadczenia, korzystający może żądać wydania własności w terminie miesiąca od końca umowy (art. 709¹⁶ KC).

Wypowiedzenie umowy leasingu

Zgodnie z przepisami umowa leasingu może być wypowiedziana przez finansującego ze skutkiem natychmiastowym (po bezskutecznym upomnieniu) w razie naruszenia istotnych obowiązków przez korzystającego lub zwłoki w płatności rat. Wtedy leasingodawca może żądać natychmiastowej zapłaty wszystkich niezapłaconych rat, pomniejszonych o korzyści (art. 709¹⁵ KC).

Umowa leasingu daje przedsiębiorcom duże możliwości finansowania działalności, inwestowania w sprzęt czy pojazdy przy zachowaniu opłacalnych i przejrzystych zasad. Znajomość podstawowych przepisów pozwala na skuteczne korzystanie z leasingu i zabezpieczenie interesów firmy na każdym etapie kontraktu.